محیط زیست،توسعه وحقوق بشر در چین (مطالعه موردی دفن زباله های خارجی در چین)

محیط زیست،توسعه وحقوق بشر در چین (مطالعه موردی دفن زباله های خارجی در چین)

مقدمه مترجم مشکلات زیست محیطی در قرن حاضر مسائل فراوانی را تحت الشعاع خود قرار داده است که می توان به چالش این مشکلات با مسائلی نظیرحقوق بشر و پارادایم توسعه پایدار اشاره نمود.در زمینه دلمشغولی های زیست محیطی،در سطوح ملی و بین المللی وارتباط آنها با حقوق بشر وتوسعه اقدامات کشورهای بزرگی نظیر آمریکا،فرانسه،آلمان ودر آسیا "چین" بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته واین مسئله به چالش کشیده شده است که چگونه می توان میان مشکلات زیست محیطی وحقوق بشری آشتی ایجاد نمود.آنچه در این نوشتار ارائه می گردد اشاره ای است به مسئله ظهور بحرانهای زیست محیطی وارتباط آن با قوانین ومقررات و مسئله احترام وتدارک حمایت از سلامتی شهروندان در برابر بحرانهای روز افزون زیست محیطی در چین وتأکید برتقویت نقش دولت در این زمینه است.  مقدمه  در سال 1949 چین با مشکل کمبود موادغذایی وافزایش بیماریهای مسری وانگلی مواجه گردید.بیش از نصف جمعیت به خاطربیماریهای مسری ودیگر بیماریهای غیر عفونی قبل از اینکه به میانسالی برسند در معرض مرگ قرار گرفته اند.امری که هنوز در میان کشورهای توسعه یافته شایع است. از آنروز تا به حال اصلاحات اجتماعی وسیع وبرجسته ای فرآیند توسعه چین را همراهی کرده است. افزایش درآمدها فقر را کاهش داده ،نرخ مرگ ومیر کودکان راکم کرده وسلامتی مادران وکودکان ومدت زمان امید به زندگی را بهبود بخشید.میانگین امید به زندگی از 35 سال در سال 1949 به 70 سال در سال 1998 افزایش یافت.اما هنوز بیماریهای مسری یک مشکل جدی در برخی از قسمتهای کشوربود. امروزه این مسئله عامل مرگ ومیر حدود چهار ده هزارم درصد(0004/0) جمعیت را در هر سال تشکیل می دهد.(گزارش وزارت بهداشت عمومی چین،1995)با اینحال براساس گزارش بانک جهانی موفقیتها در زمینه سلامتی وسطح امید به زندگی در طول چهار دهه گذشته فراتر از آن مقداری بود که ازنخستین برنامه توسعه اقتصادی چین انتظار می رفت. کاهش میزان بیماری ومرگ ومیر با کاهش میزان بیماریهای مسری مرتبط بوده علی الخصوص این امر یک موفقیت قابل توجه وبزرگ بود.این موفقیت رامی توان به مبارزه گسترده برای بهبود مراقبتهای بهداشتی اولیه ومتوقف کردن بیماریهای مسری که مشتاقانه بوسیله دولت مرکزی انجام می شد نسبت داد.(گزارش بانک جهانی،1997) هدف مبارزه آماده کردن مردم چین ،با ارائه خدماتی در برنامه ریزی خانوادگی ،مصون ساختن کودکان در برابر بیماریها،بهبود وضعیت خوراک، کنترل بیماریهای مسری، دسترسی به آموزش وپرورش بهتر، تهیه مسکن واقدامات بهداشتی بود.این اصلاحات به طور جدی بر اساس بودجه ریزی عمومی وراهبرد جلوگیری از بیماریها توأم با مراقبتهای بهداشتی اولیه قابل دسترس،بخصوص برای مادران وکودکان بنا نهاده شد. این موفقیتها رامی توان به توانایی قوی دولت مرکزی برای اجرای مأموریتش در تأمین بهداشت برای مردم از طریق اختصاص بهترین روشهای سنتی وتوأم نمودن این روشها با رویکردهای مدرن نسبت داد. به هر حال مقارن با این زمان تلقی رایج از سیستم مراقبت بهداشتی در چین که بیشتر جنبه شرقی به خود گرفته بود ،باعث بوجود آمدن امواج تکان دهنده ای از تغییرات وسیع در زندگی مردم شد.  1- ظهور بحران زیست محیطی دستیابی به برخی از این پیشرفتها در هر دو زمینه محیط زیست وانسان هزینه گزافی را به همراه داشت.بر اساس گزارشی از وضعیت زیست- محیطی در سال 1996 هفتاد وهشت درصد بخشهایی از رودخانه های چین نمی توانست برای مقاصد شرب به کار رود،پنجاه درصد آبهای زیر زمینی شهری آلوده شده بودند،سی وهشت ونه صدم درصد رودخانه ها بخصوص در مورد سیستم کنترل شده هفت رودخانه مهم چین چهار یا پنج درجه کمتر ازسطح استاندارد(آلودگی)آب طبقه بندی می شدند،سی وهشت وچهار صدم درصد بخشهایی از رودخانه های مناطق شهری کمتر از پنج درجه از سطح استانداردهای آب برخوردار بودند. این وضعیت به این معنا بود که این آب حتی نمی توانست برای آبیاری مورد استفاده قرار بگیرد.آلودگی در سیستم هفت رودخانه اصلی چین وخیم تر شده ومناطق آلوده گسترده تر گردید.علاوه برآن زلالی منابع آبی ودریاچه ها وخیم تر گردیده وکیفیت آبهای ساحلی نیز تنزل یافته بود.(گزارش آژانس ملی حفاظت از محیط زیست،1996)  انتشار گازهای آلاینده صنعتی وخانگی وآلودگی ناشی از سوخت زغال سنگ باعث شد که وضعیت، سال به سال شکل بدتری به خود بگیرد.در سال 1995 مجموع گازهای آلاینده منتشر شده چیزی بالغ بر 33/12 تریلیون متر مکعب که در سال 1982 به 127 درصد افزایش یافت ومجموعاً چیزی بالغ بر هشتاد وهفت درصد آن شامل گازهای آلاینده صنعتی می شد.برای یک دوره طولانی کاهش جزئی در«مجموع ذرات معلقTSP » وانتشار دی اکسید سولفور(So2 ) وجود داشت.اما بطور کلی انتشار آلوده کننده های هوا بسیار زیاد بود که برای مدت طولانی پایدار باقی می ماندند. در سال1996 میانگین سطحTSP درشهرهای بزرگ 309 واحد گرم در متر مکعب بود که بیش از دوبرابر سطح مجاز اعلام شده از سوی«سازمان یهداشت جهانی» می باشد. بعضی شهرها دچار آلودگی شدید دی اکسید سولفور بودند،در حالی میانگین سطح آلودگی هوا درکل کشور79 واحد گرم در متر مکعب بود. بواسطه ازدیاد اتومبیلها در شهرهای بزرگ انتشار اکسید نیتروژن از خروجی های وسایل نقلیه افزایش یافت ودر بعضی از کلانشهرها افزایش ای امر باعث آلودگی شدیدهوا گردید.مناطق مختلف تحت تأثیر گسترش بارانهای اسیدی قرار گرفتند.ودچار افزایش شدید آلودگی شدند.براساس یافته های تحقیقی که اخیراً در مورد بارنهای اسیدی صورت گرفته است چهل درصد مجموع سرزمینهای چین تحت تأثیر بارانهای اسیدی قرار گرفته اند که این امر مخصوصاً در بخش مرکزی وشهرهای جنوب غربی وجنوب شرق چین شدیدتر است بطوریکه در سال 1996 میانگین سطح سالانه PH بارندگی در 43 شهر چین زیر 6/5 درصدبود. (گزارش آژانس ملی حفاظت از محیط زیست 1996) زباله های جامد صنعتی چین نیز افزایش می یابد،در سال 1996 مجموعاً660 میلیون تن زباله جامد تولید گردید ،یعنی20 میلیون تن بیشتر از سال قبل وافزایش 75 درصدی از سال 1991تاکنون، از مجموع زباله های جامد تولید شده 10 میلیون تن زیان آور بودند در همین سال مجموع زباله های جامد صنعتی تخلیه شده به 9/16 میلیون تن می رسید که3/1 میلیون تن آن زیان آور بوده اند.بواسطه کمبود ظرفیتهای حمایتی شاهد افزایش روز افزون 49/6 بیلیون تن از زباله های جامد که در680/51 هکتار زمبن جمع آوری شده می باشیم.علاوه برآن در حدود 70میلیون تن زباله های خانگی در کشور تولید شده است که به دلیل نبود مدیریت زباله ها مقدار زیادی از زباله ها در منطقه حومه انباشته شده اندکه این امر می تواند منبع اصلی آلودگی محسوب گردد.(همان) 2- محیط زیست وسلامتی آلودگی محیط زیست به عنوان یکی ازچهار عامل عمده ای که تأثیرسوئی بر سلامتی مردم داشته ومنجر به مرگ زود رس می شود بوسیله دولت چین شناسایی گردید. میزان امراض ومرگ ومیرناشی از بیماریها ی تنفسی ،بیماریهای سیستم هاضمه وسرطان بسیاربالا می باشد وهنوز هم در حال افزایش است.بویژه در مناطقی که مشکلات آلودگی هوا،آلوده نوشی وفقر بهداشتی آب وجود دارد مشکل بسیار جدی است. براساس گزارش مرجع جهانی در سالهای 1994-1995 میزان مرگ ومیر چینی ها بعلت «بیماریهای ریوی مسدود کننده ومزمن» 6/162 از هر 000/100 نفر بود.-پنج برابر بیشتراز آمریکا- در شهرهای بزرگ برآوردشده است که بزودی درهر سال 000/178 نفر از مردم چین به خاطر افزایش بیش ازحد الودگی ها خواهند مرد .درشن یانگ ،شانگهای ودیگر شهرهای مهم ،میانگین سطح سرب خون کودکان تقریباً80 درصد بالاتر وخطرناکتر از میزانی بود که برای رشد روحی وذهنی کودکان در نظرگرفته شده بود.آلودگی هوای داخلی ابتدا به خاطر سوزاندن زغال سنگ وبیومها برای پختن وگرم کردن منجر به مرگ زود رس حدود 000/111 نفر در هر سال میشود (انستیتو منابع جهانی،1995) براساس برآوردی که اخیراً توسط بانک جهانی ارائه شده است ، بعلت بعلت آلودگی هوا تلفات چین سالیانه به حدود 4/7 میلیون نفر می رسد ضمناً بیشتر بخشهای رودخانه های شهری باکمترین استاندارد آب حتی برای آبیاری ودسترسی به آب آشامیدنی مواجه بودند واین امر در آینده تهدیدی جدی برای دهها میلیون نفر انسان محسوب میشود.    3- قوانین ومقررات دولت چین در جهت شناسایی فوریت این مشکلات سیاستهایی را برای توقف آلودگی هوا وآب در پیش گرفت.موفقیت این سیاستها رابطه مستقیمی باسلامتی مردم ومحیط زیست ووضعیت محیط زیست جهانی داشت.همچنین ارتباط فراوانی میان تعهد مستمر دولت در مقابل این سیاستها ازطرفی وشرکت فعال همه اعضای جامعه از طرف دیگر وجود داشت.تقویت قانونگذاری زیست محیطی بعنوان وظیفه اصلی مقامات اجرایی قوانین در چین شناخته شد.علاوه براین چین دو مورد قانون برای حمایت از محیط زیست ومنابع طبیعی در قوانین جزایی مارس 1997 وارد کرد وبدین طریق راه را برای مجازات تخریب کنندگان محیط زیست بعنوان مجرم باز کرد وانگیزه مقامات زیست محیطی را در اجرای بهتر قانون تقویت نمود. چینی ها باافزایش درآمدها وسطح سواد روز به روز بر ضرورت حمایت ازمحیط زیست آگاه تر شده اند.اخیراً دریک مطالعه ای مشاهده شده است جوامعی که بهتر آموزش دیده اند وثروتمند تر هستند توجه بیشتری به وضع واجرای مقررات زیست محیطی پررنگ تردارند. این آگاهی را می توان به پوشش رسانه های گروهی درخصوص وقایع زیست محیطی که با ارائه تصویر واقعگرایانه درخلال دیگر برنامه ها در مورد تخریب جنگلها برای مردمی که در خانه ها شان زندگی می کنند نسبت داد. درنتیجه ی این پوشش رسانه ای تعداد زیادی ازمردم فهمیدند که بیش ازاین نباید هوای آلوده تنفس کنند،آب آلوده بنوشند وغذای فاسد بخورند.جای تعجب نیست اگر مردم در مناطق توسعه یافته شرق چین خواستار این امر باشند که: خانه ها نو،پول کافی، اما آب کثیف وزندگی کوتاه باشد. 4- دفن زباله های خارجی:نقض حقوق بشر در چین این موضوع برای هرکسی که با اوضاع واحوال وجریانات محیط زیست وتوسعه در چین آشناست ،مشکل است که گزارشهای مفصل رسانه ها را در مورد موضوع جنجال برانگیز دفن زباله های خارجی را نادیده بگیرد.ضمناً باید توجه داشت که تعدادی از شورشهای مردمی بسیار جدی علیه تخریب محیط زیست شامل یکسری از وقایعی که در طول رودخانه هوای هو (یکی از رودخانه های معروف چین) جایی که مردم از آب آشا میدنی سالم محروم بودند وهیچ وقت توسط رسانه های رسمی پوشش داده نمی شد اتفاق افتاد ودر اثر این حوادث دولت چین اغلب مجبور بود که عکس العمل نشان دهد.  ازنیمه سال 1996 به بعد مبارزه شدید چینی ها علیه دفن زباله های خارجی به عنوان یک مسئله عمومی ونیرویی جدید وفراتر از سایر موضوعات مطرح گردیده است.برای دولت پوشش روزمره واردات غیر قانونی زباله های خانگی وصنعتی مخرب محیط زیست توسط رسانه های دولتی در محتوای تعدادی از گزارشات وتحقیقات،نامتعارف می نمود که این امر منجر به ایجاد زمینه ای در دولت پکن برای نزاع سیاسی بسیار زیاد برعلیه اعمال نامطلوب وغیر اخلاقی در تجارت بین الملل شد.پیکار علیه ورود زباله های خارجی بعنوان مبارزه ای مطرح بود که رسماً شکل گرفت. همچنین یک فرصت استثنایی برای دولت چین مهیا گردید تا به مردمش وبقیه جهانیان اعلام کند که پکن به تعهدات خود درزمینه حمایت از حقوق بنیادین بشر در چین پایبند است.آز آن مهمتر این مسئله فرصتی را برای دولت چین مهیا می نمود که تا برای جهانیان تفسیر حقوق بشری خود را که چندان متفاوت ازشرق نبوده، بلکه مطابق با واقعیت زندگی چینی ها است را بیشتر آشکار کند. با تحقیقی گسترده در دو مورد چین وایالات متحده آمریکا می توان دریافت که در مورد دفن زباله های خارجی ،چین بطور موثرتر و بی سابقه ای از سلاح قوانین ومقررات مدد گرفته است. در چین روابط ومناسبات معمولاً بسیار مهمتر از شهرت تجاری یا سیاسی هستند. هرچند مبارزه کنونی منجر به افزایش بیگانه هراسی نیز نشده وچین در تلاش است تابرداشت حقوق بشری خود را دریک مفهوم سیاسی توضیح دهد. به هر حال مبارزه در تمامیت دولت چین ورسانه ها آغاز شده است.سازمانهای غیر دولتی در این زمینه ظهور کرده اند.علیرغم این حقیقت که دفن زباله های خارجی دارای آثار مهمی بر کیفیت محیط زیست وزندگی روزمره مردم دارد ، عموم مردم این مسئله را درک نکرده اند.فقدان دلمشغولی عمومی اصیل و فعالیت سازمانهای غیر دولتی راه حل دیگری را برای دولت - که در این مورد مناسبتر از سایر موضوعات زیست محیطی داخلی وبین المللی است- مقرر می کند که ممکن است نا کافی باشد. 

پی نوشت :
پی نوشتها
Changhua Wu and Simon Wange, Environment, Development and human rightes in chaina: A case study of foreign waste dumping.
مشخصات کتابشناسی اثرعبارت است از
Zarsky,Lyuba,Human Rights & Environment conflicts and norms in a globalizing world,Earthhscan publications, 2002, pp.199-201 2- Life expectency 3- Caild immunization 4- T.S.P(Total Suspended Particulates) 5-World Health Organization 6-
بطور کلی PHمحلولهای اسیدی بین 0-7ومحلولهای بازی از 7 تا 14 است سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست حدود PHآب آشامیدنی سالم را در گستره 5/6 تا 5/8 در نظر گرفته است.(م) 7- Chrocic Obstructive Pulmonary Diseases(COPD) 8- Huaiho 9- Plitical Fight 10- Xenophobia 11-Non-Govermental Organisations(NGOs)


چانگ هو و سیمون ونگ
برگردان: علی مشهدی دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی